Krokosmia ogrodowa (Crocosmia) – uprawa, pielęgnacja i zimowanie

Krokosmia ogrodowa, zwana też montbrecją (Crocosmia × crocosmiiflora), trafiła w moje ręce przypadkiem około 8–9 lat temu, gdy dostałem pierwsze bulwocebule (łuskobulwy). Wtedy jeszcze nie wiedziałem, jaka roślina z nich wyrośnie. Okazało się, że to bardzo dekoracyjna, a w mojej okolicy dość mało znana bylina. Przez kilka lat ładnie przyrastała i kwitła, jednak po jednej z mroźniejszych zim niemal całkowicie wymarzła – przetrwały jedynie nieliczne, drobne bulwy. To doświadczenie dobrze pokazuje, jak ważne w uprawie krokosmii są warunki stanowiska i zabezpieczenie roślin na zimę.

Rodzina

Iridaceae – kosaćcowate
Krokosmia, podobnie jak mieczyk, należy do rodziny kosaćcowatych i swoim wyglądem może przypominać botaniczne gatunki mieczyków (np. Gladiolus imbricatus).

Występowanie i pochodzenie

Dostępne w sprzedaży krokosmie (cynobrówki) to mieszańce. Gatunkiem typowym rodzaju jest Crocosmia aurea o żółtopomarańczowych kwiatach, pochodząca z południowej i wschodniej Afryki. Pod koniec XIX wieku formę ogrodową uzyskał francuski hodowca Victor Lemoine. Popularny mieszaniec Crocosmia × crocosmiiflora powstał z krzyżowania C. aurea i C. pottsii. Obecnie w sprzedaży spotyka się wiele odmian, będących kolejnymi krzyżówkami.

Wygląd krokosmii

Częścią nadziemną są mieczowate liście oraz sztywne pędy kwiatostanowe wyrastające ponad liście. Kwiatostany zbudowane są z licznych kwiatów w odcieniach żółci, pomarańczu i czerwieni, które rozwijają się stopniowo od dołu ku górze. Pod ziemią roślina tworzy bulwocebule okryte łuską. W sprzyjających warunkach bulwy ładnie przyrastają i z roku na rok tworzą coraz większe kępy.

W zależności od odmiany krokosmia osiąga zwykle 60–80 cm wysokości, a niektóre odmiany przekraczają nawet 100 cm. Po przekwitnięciu mogą zawiązywać się nasiona.

Okres kwitnienia

W zależności od odmiany krokosmia kwitnie od lipca aż do pierwszych przymrozków, dzięki czemu jest cenną rośliną do letnich i późnoletnich kompozycji rabatowych.

Warunki uprawy

Krokosmia najlepiej rośnie w podłożu przepuszczalnym, zasobnym w próchnicę. Najobficiej kwitnie na stanowiskach słonecznych, przy zapewnieniu umiarkowanej wilgotności gleby. Zbyt ciężkie i mokre podłoże sprzyja gniciu bulw, zwłaszcza zimą.

Pielęgnacja i zimowanie

Powodzenie w uprawie krokosmii zależy od wielu czynników, dlatego po nieudanej próbie nie warto się zrażać. Odmiany drobnokwiatowe są zazwyczaj bardziej mrozoodporne niż wielkokwiatowe, które w chłodniejszych rejonach kraju lepiej wykopywać na zimę. Bulwy sadzi się po 15 kwietnia na głębokość ok. 7–8 cm, w rozstawie 16–18 cm. Przed sadzeniem warto zaprawić je środkiem grzybobójczym i wybierać tylko zdrowe, nieprzesuszone bulwy.

Cynobrówkę warto nawozić kompostem – poprawia on strukturę gleby i dostarcza składników pokarmowych. Po przekwitnięciu dobrze jest usuwać kwiatostany, aby roślina nie traciła energii na tworzenie nasion, lecz przeznaczyła ją na rozrost bulw.

Z mrozoodpornością krokosmii bywa różnie. W chłodniejszych regionach bezpieczniej wykopać bulwy jesienią po zaschnięciu części nadziemnej i przechować je w chłodnym, zabezpieczonym przed mrozem miejscu (np. w piwnicy), przysypane torfem. Jeżeli zostawiamy rośliny w gruncie, warto je solidnie okryć torfem, suchymi liśćmi lub korą, a liści nie ścinać przed zimą – stanowią dodatkową ochronę dla bulw.

Rozmnażanie

Krokosmię najłatwiej rozmnażać przez bulwki potomne. Z kilku bulw w ciągu kilku lat można uzyskać sporą kępę roślin. W cieplejszym klimacie krokosmia rozrasta się bardzo szybko i bywa uznawana za roślinę inwazyjną. W naszych warunkach rozmnażanie z nasion jest możliwe, ale na kwitnienie trzeba czekać około dwóch lat.

Zastosowanie w ogrodzie

Dzięki długiemu i późnemu kwitnieniu krokosmia świetnie sprawdza się na rabatach bylinowych. Może być także uprawiana w pojemnikach, a jej kwiaty nadają się na kwiat cięty.

Uwagi końcowe i odmiany

W sprzedaży dostępnych jest wiele odmian krokosmii. Jedną z najbardziej znanych jest ‘Lucifer’ – wysoka (ponad 100 cm), o intensywnie szkarłatnoczerwonych kwiatach. Odmiana ta dość dobrze zimuje, choć w mroźne zimy może wymagać solidnego okrycia.