Sumak octowiec- czy jest trujący? Fakty, mity i uprawa w ogrodzie

Sumak octowiec (Rhus typhina) to jedno z najładniej przebarwiających się drzew ozdobnych jesienią. Posadzony jako soliter, cieszy oko malowniczym, a zarazem egzotycznym wyglądem. Dekoracyjny głównie z pokroju, liści oraz owocostanów. Czerwone owocostany (tylko osobniki żeńskie) długo utrzymują się na roślinie także zimą. Budzą przy tym zainteresowanie, ale i obawy, dlatego też często otrzymuję pytania odnośnie do tego czy sumak octowiec to roślina trująca. Ja bym się jednak bardziej obawiał jego inwazyjności, a jest coś na rzeczy, gdyż potocznie sumak octowiec nazywany jest „zemstą sąsiada” o czym w dalszej części tego wpisu.

Kilka słów o sumaku

Sumak octowiec zaliczany jest do rodzaju Rhus, należącego do rodziny nanerczowatych, obejmującego kilkadziesiąt zróżnicowanych gatunków. Dekoracyjność rodzaju wynika zarówno z liści, jak i z oryginalnych kwiatów. Porastają one przede wszystkim strefę zwrotnikową i podzwrotnikową, ale spotykane są także w strefie umiarkowanej. Sumak octowiec to jedyny gatunek, powszechnie uprawiany w naszym kraju, bardzo popularny w zieleni miejskiej, spotykany także w dużych ogrodach i na posesjach. To niewielkie drzewko, osiągające do kilku metrów wysokości. Jego naturalne środowisko to obszary Ameryki Północnej, gdzie porasta obrzeża lasów, bezdroża itp. Charakteryzuję się ciekawym pokrojem, najczęściej parasolowatą koroną, pędy czerwonawobrązowe, a liście pierzaste, złożone, dochodzące nawet do 50 cm długości. Kwiaty zielonkawe, kwitną latem (czerwiec- lipiec) tworząc sporą wiechę, dochodzącą do około 20 cm długości. Bardzo dekoracyjne szkarłatnoczerwone owocostany utrzymują się przez całą zimę, co także jest wielką zaletą sumaka.

Czy sumak octowiec jest trujący?

Sumak octowiec nie jest trujący! W Ameryce Indianie przyrządzali z jego owoców napój nazywany indiańską lemoniadą, a także wykorzystywany był jako przyprawa i to nie jedyne zastosowania tej rośliny. Jedynie bardziej wrażliwi mogą doznać reakcji alergicznych przy kontakcie z jego sokiem mlecznym. Może być sadzony w miejscach, gdzie przebywają ludzie, jak i zwierzęta.

Sporo gatunków zaliczanych do rodzaju Rhus (rozumianym w szerszym ujęciu), wykazuje bardzo trujące właściwości np. R. toxicodendron (sumak jadowity). Wydaje się, że mit o trujących właściwościach sumaka, uprawianego w naszych ogrodach, wziął się właśnie od tego, że ludzie powiązali oba te gatunki. Sumak jadowity faktycznie jest bardzo niebezpieczny dla człowieka, powodując sile oparzenia!

Dekoracyjne owocostany nie na każdym sumaku

Należy wiedzieć, że sumak octowiec należy do gatunków dwupiennych, a więc takich, które charakteryzują się występowaniem osobników żeńskich oraz męskich. Dekoracyjne owocostany zawiązują się na osobnikach żeńskich.

Czy sumak octowiec jest łatwy w uprawie? 

Wymagania tej rośliny są niewielkie. Sumaki najlepiej rosną na stanowisku słonecznym oraz osłoniętym przed silnym wiatrem. Poradzą sobie także na słabych glebach, więc nie ma konieczności zapewnienia im specjalnego podłoża. Sumak octowiec wykazuje odporność na suszę, zanieczyszczenia powietrza, niestety jest krótkowieczny, ma kruche gałęzie i z czasem zaczyna próchnieć. Przeżywa do około 25- 30 lat. 

Sumak octowiec, czyli „zemsta sąsiada”

Wielką wadą tej rośliny ozdobnej jest jej ekspansywność, uaktywniająca się przede wszystkim w momencie uszkodzenia korzenia bądź ścięcia drzewa. W konsekwencji sumak rozłazi się jak szalony i ciężko go wytępić. Roczne przyrosty sumaka octowca wynoszą około 50 cm. Ze względu na jego ekspansywność, bywa określany jako „zemsta sąsiada”. Posadzony przy ogrodzeniu z pewnością zawita także na sąsiednią działkę, a jego usunięcie jest problematyczne.

Czy warto posadzić w ogrodzie sumaka octowca?

Sumak octowiec warto posadzić w ogrodzie, zwłaszcza dla jego malowniczej, parasolowatej korony oraz wyjątkowo pięknie przebarwiających się jesienią liści. Jesienią te krzewy bądź niewielkie drzewka wręcz „płoną” przebarwiając się na pomarańczowo oraz odcieniach czerwieni. Najlepiej sadzić go w większych ogrodach, w których łatwiej będzie podkreślić jego ładny pokrój. Sam uprawiałem sumaka poza ogrodem, po tym jak na ogrodowej rabacie stał się problematyczny. Na nowym miejscu, posadzony na trawniku, nie był kłopotliwy. Młode odrosty korzeniowe na bieżąco były ograniczane systematycznym korzeniem trawnika. Aby sumak octowiec nie był aż tak problematyczny, należy sięgać po jego mniej inwazyjne odmiany (np. ‘Dissecta’,‘Laciniata’,’Bailtiger’ TIGER EYES), a także uprawiać sumaka w dużych donicach. Można także część podziemną rośliny ograniczyć głęboko wkopanymi oraz solidnymi barierami korzeniowymi.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ) o sumaku octowcu

• Czy sumak octowiec jest trujący dla ludzi?

Nie, sumak octowiec nie jest trujący dla ludzi.

• Czy sumak octowiec jest trujący dla dzieci?

Nie, sumak octowiec nie stanowi zagrożenia dla dzieci podczas codziennego użytkowania ogrodu. Jak w przypadku wielu roślin ozdobnych, nie należy pozwalać dzieciom na łamanie gałęzi ani na kontakt z sokiem roślinnym. Warto pamiętać, że w ogrodach uprawia się wiele roślin o mniejszym lub większym stopniu toksyczności.

• Czy sumak octowiec jest trujący dla psów i kotów?

Z dostępnych informacji wynika, że sumak octowiec jest bezpieczny dla psów i kotów i nie jest uznawany za roślinę toksyczną dla zwierząt domowych.

• Czy owoce sumaka octowca są trujące?

Nie, owoce sumaka octowca nie są trujące, choć pełnią głównie funkcję dekoracyjną i nie są powszechnie wykorzystywane jako roślina jadalna.

• Czy sumak octowiec nadaje się do małego ogrodu?

Sumak octowiec nie jest najlepszym wyborem do małych ogrodów, ponieważ silnie się rozrasta i wytwarza liczne odrosty korzeniowe. W niewielkich przestrzeniach lepiej sadzić mniej ekspansywne odmiany, np. strzępiastolistną odmianę ‘Dissecta’.

• Czy sumak octowiec jest rośliną inwazyjną?

Sumak octowiec jest rośliną ekspansywną, jednak przy odpowiednim prowadzeniu i kontroli rozrostu może być bardzo wartościową i dekoracyjną rośliną ogrodową. Dodatkowym atutem są jego miododajne kwiaty.

• Czy sumak octowiec jest odporny na mróz?

Tak, sumak octowiec jest w pełni mrozoodporny i dobrze znosi warunki klimatyczne panujące w Polsce.